Hulpmiddelen en bijwerkingen

Sinds 2007 is in Nederland het middel Varenicline verkrijgbaar, als hulpmiddel bij het stoppen met roken. Varenicline bindt, net als nicotine, aan de nicotinereceptoren in de hersenen. Door de bezetting van de nicotinereceptoren vermindert de behoefte om te roken. Varenicline bezet niet alleen de receptoren maar heeft ook (deels) een werking die tegengesteld is aan die van nicotine, waardoor iemand die tijdens het gebruik toch een sigaret opsteekt daar minder plezier aan beleeft. De meest voorkomende bijwerkingen van dit middel zijn: misselijkheid, hoofdpijn, slapeloosheid, duizeligheid, abnormale dromen en maagdarmklachten. Gezien de slaperigheid en duizeligheid die kan optreden, is het dus oppassen geblazen met activiteiten die concentratie vereisen zoals bijvoorbeeld autorijden. Omdat het middel nog vrij nieuw is, is er nog maar een beperkt aantal meldingen binnengekomen bij het Nederlands Bijwerkingencentrum Lareb, waarbij (nog) geen sprake is van opvallende of nieuwe bijwerkingen.

 

In Amerika heeft de FDA gewaarschuwd voor suïcidale gedachten, agressief gedrag en labiel gedrag in samenhang met varenicline. Bij Lareb zijn deze bijwerkingen slechts een enkele keer gemeld. Het is opvallend dat bij bupropion (Zyban®), een ander middel om te stoppen met roken dat al langer op de markt is, depressieve en suïcidale gedachten wel vaak zijn gemeld. Deze klachten kunnen echter mogelijk het gevolg zijn van nicotine ontwenning, dus door het stoppen met roken zelf, zonder dat de hulpmiddelen hierbij een belangrijke rol spelen. Inmiddels is in de productinformatie van beide middelen dan ook een waarschuwing opgenomen waarin hierop wordt gewezen.

Deze middelen zijn al jaren op de Nederlandse markt en zonder recept verkrijgbaar. Er is keus uit nicotine pleisters en nicotine kauwgom.

 

De pleisters worden geplakt op en stukje droge, onbehaarde huid en geven steeds een beetje nicotine af. Van de pleisters zijn verschillende doseringen verkrijgbaar, zodat geleidelijk kan worden afgebouwd. Bij deze methode merk je niet bewust dat er nicotine wordt opgenomen; het helpt vooral tegen de lichamelijke klachten.

 

Nicotine kauwgom kan worden gebruikt zodra de neiging om te roken de kop opsteekt. Er mag niet te snel gekauwd worden, anders kan de nicotine te snel vrijkomen. Geleidelijk afbouwen kan door langzamerhand de hoeveelheid kauwgom per dag te verminderen. Doordat je bewust bezig bent met kauwen kan het ook een psychologisch effect hebben. Deze kauwgom blijkt vooral nuttig voor de ontwenning van het stoppen met roken door zware rokers.

 

Bij het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb worden op deze middelen vooral slaapproblemen vaak gemeld: zowel slapeloosheid, abnormale dromen als nachtmerries. Deze klachten zijn echter ook bekende ontwenningsverschijnselen bij het stoppen met roken. Daarnaast worden bij gebruik van de pleisters lokale reacties van de huid vaak gemeld. Dit is precies in overeenstemming met de bijwerkingen die als meest bekend in de productinformatie worden genoemd.

In 1999 werd dit middel in Nederland geregistreerd als hulpmiddel bij het stoppen met roken. Voor die tijd werd het gebruikt als antidepressivum: het werkt op het centraal zenuwstelsel. Hoe bupropion precies helpt bij het stoppen met roken is niet bekend. Wellicht helpt de antidepressieve werking tegen de ontwenningsverschijnselen. Bij gebruik van bupropion zijn onder andere slapeloosheid, hoofdpijn, droge mond, duizeligheid, tremor, opwinding, onrust, angst en maagdarmstoornissen bekende bijwerkingen, die in de bijsluiter worden genoemd. Ook concentratiestoornissen en depressieve gedachten kunnen optreden.

 

Bij het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb zijn op bupropion huiduitslag en netelroos het meest gemeld, gevolgd door door slapeloosheid en duizeligheid. Verder worden depressieve en suïcidale gedachten opvallend vaak gemeld bij gebruik van dit middel. Echter, deze klachten kunnen mogelijk het gevolg zijn van nicotine ontwenning, dus door het stoppen met roken zelf, zonder dat de hulpmiddelen hierbij een belangrijke rol spelen. Ook bij gebruik van Varenicline (Champix®) heeft deze mogelijke bijwerking in de belangstelling gestaan. Overigens zijn er op bupropion nog enkele andere ernstige klachten gemeld bij Lareb: epileptische aanvallen, angio-oedeem, hart-vaat problemen en enkele gevallen van overlijden. Bij deze patiënten was echter niet duidelijk of het overlijden ook daadwerkelijk samenhing met het gebruik van dit middel. Dit alles in aanmerking genomen kan bupropion niet als eerste keus middel worden aangeraden bij het stoppen met roken.

 

>>lees meer over Lareb
 

Ik wil zelf een bijwerking melden

• Meldformulier Patiënt   (wanneer u zelf de gebruiker van het geneesmiddel bent)
• Meldformulier Zorgverlener  (wanneer u arts, apotheker of andere zorgverlener bent)