Onderzoek naar roken en belangenverstrengeling

Op 26 maart 2008 werd in de New York Times onthuld dat een groot onderzoek naar het screenen op longkanker dat in 2006 in het belangrijke medische vakblad the New England Journal of Medicine gepubliceerd werd gesponsord was door de tabaksindustrie. Het heeft de discussie over onderzoek en belangenverstrengeling weer op doen laaien. De hoofdredacteur van het vakblad was woedend en reageerde in dezelfde krant dat het artikel nooit gepubliceerd zou zijn als dat bekend was geweest. Op 24 april 2008 reageerde het medische vakblad zelf (N Engl J Med 2008;358:1850). Onaanvaardbaar vind men de manier waarop de redactie voor de gek gehouden is en men vreest voor het ondermijnen van het publieke vertrouwen in de medische wetenschap. Wat was er dan precies gebeurd?

Belangengroepen, zoals de makers van geneesmiddelen, maar in dit geval de tabaksindustrie zijn gebaat bij wetenschappelijk onderzoek dat hun perspectief ondersteunt. In een wereld die zich laat sturen door hard bewijs is het belangrijk om wetenschappelijk aan te tonen dat iets werkt, of zoals in dit specifieke geval dat tijdig opsporen van longkanker de sterfte aan longkanker in belangrijke mate terug kan dringen. Wetenschappelijke vakbladen beseffen dat en hebben daarom allerlei maatregelen genomen om beïnvloeding en belangenverstrengeling tegen te gaan. Zo wordt elk artikel dat aan een vakblad wordt voorgelegd grondig beoordeeld door ervaren deskundigen (peer review) en zo moet elk van de onderzoekers precies aangeven wat de banden zijn met belangengroepen, waar het geld voor het onderzoek vandaan is gekomen en wie wat precies in het onderzoek heeft gedaan. Hoe kan de redactie van het New England Journal of Medicine dan toch gefopt zijn?

Het geld voor het onderzoek kwam van een non-profit organisatie die onderdak kreeg in een respectabele academische instelling. In dit geval werd het onderzoek naar vroege opsporing van longanker gefinancierd door de Foundation for Long Cancer. Het klinkt heel bonafide tot je erachter komt dat het geld voor deze non-profit groep weer afkomstig is van de Vector groep, een bedrijf waaronder ook Liggett, een tabakproducent valt. Stel je toch voor: met geld van een maker van sigaretten onderzoek steunen dat aantoont dat als je er op tijd bij bent longkanker toch een veel minder groot probleem is dan je denkt. Alle problemen met roken vallen wel mee. Dat is cynisch. Onzichtbaar maken waar het geld precies vandaan komt laat zien dat men ook heel goed beseft dat het eigenlijk niet kan.

Sitemap